กปฏา สพฺพทา — เหลี่ยมทุกดอก แล้วบอกว่าเพื่อนกัน

“กปฏา สพฺพทา — มิตฺตาติ วทนฺติ”
อาจตีความในเชิงข้อคิดได้ว่า
“มีเล่ห์เหลี่ยมอยู่เสมอ แล้วกล่าวว่าเป็นมิตร”

ฟังดูเหมือนประโยคธรรมดา แต่ถ้ามองให้ลึก มันกลับสะท้อนสังคมได้เจ็บไม่น้อย

ทุกวันนี้เราอาจเจอคนประเภทหนึ่งอยู่บ่อย ๆ

ต่อหน้าเรียก “เพื่อน”
ลับหลังเรียก “ผลประโยชน์”

ต่อหน้าพูดว่า “หวังดี”
แต่พอลับตากลับคิดว่า “จะเอาอะไรจากเราได้บ้าง”

บางคนยิ้มให้เรา แต่ในใจไม่ได้ยิ้มด้วย
บางคนจับมือเรา แต่กำลังมองหาว่าจะใช้มือของเราไปเปิดประตูบานไหนให้ตัวเอง

เหลี่ยมทุกดอก แล้วบอกว่าเพื่อนกัน

ปัญหาไม่ใช่คนอื่นมีเหลี่ยม
แต่ปัญหาคือ เรากำลังมีเหลี่ยมแบบเดียวกับเขาหรือเปล่า

ธรรมะไม่ได้สอนให้เราเอาแต่จับผิดคนอื่น
แต่สอนให้เรากลับมาดูใจตัวเอง

เพราะบางครั้ง คนที่เราบ่นว่า “ไม่จริงใจ”
ก็อาจเป็นคนเดียวกับเราที่พูดดีต่อหน้า แต่พูดอีกอย่างเมื่ออยู่ลับหลัง

บางครั้งเราตำหนิคนอื่นว่า “เห็นแก่ตัว”
แต่เมื่อผลประโยชน์มาถึงตัวเอง เราก็อาจทำไม่ต่างกัน

มนุษย์เราน่ากลัวตรงนี้

เรามักมองเห็นกิเลสของคนอื่นได้ชัด
แต่กลับมองไม่เห็นกิเลสของตัวเอง

คนมีปัญญาจึงไม่ได้ถามเพียงว่า
“ใครกำลังหลอกเรา?”

แต่จะถามตัวเองด้วยว่า

“แล้วเรากำลังหลอกใครอยู่หรือเปล่า?”

คำว่า “เพื่อน” ไม่ได้พิสูจน์ด้วยคำพูด

เพื่อนแท้ไม่จำเป็นต้องพูดว่า “ฉันเป็นเพื่อนเธอ” ทุกวัน
เพราะการกระทำจะเป็นคนพูดแทน

ในวันที่เราไม่มีประโยชน์
เขายังอยู่หรือไม่?

ในวันที่เราไม่มีเงิน
เขายังนั่งข้างเราหรือไม่?

ในวันที่เราเดินพลาด
เขาช่วยพยุง หรือซ้ำเติม?

และที่สำคัญ...

ในวันที่เขาได้ประโยชน์จากเรา เขายังเห็นเราเป็นเพื่อน หรือเห็นเราเป็นเพียงเครื่องมือ?

สังคมจะน่าอยู่ขึ้น ไม่ใช่เพราะเราหาคนดีมาอยู่รอบตัวได้ทั้งหมด

แต่เพราะแต่ละคนเริ่มถามตัวเองว่า

“เราจะเป็นคนแบบไหน เมื่อไม่มีใครกำลังมอง?”

เพราะศีลธรรมที่แท้จริง
ไม่ใช่การทำดีเพื่อให้คนอื่นชม

แต่คือการ ไม่ทำชั่ว แม้ไม่มีใครเห็น

อย่าเอาคำว่า “เพื่อน” มาเป็นฉากบังหน้าให้กับความเห็นแก่ตัว

อย่าเอาคำว่า “หวังดี” มาเป็นข้ออ้างของการเอาเปรียบ

และอย่าเอาธรรมะมาสอนคนอื่น
ในขณะที่ตัวเองยังใช้ธรรมะเป็นเครื่องประดับปาก

สุดท้ายแล้ว...

เหลี่ยมของคนอื่น เราอาจระวังได้
แต่เหลี่ยมในใจตัวเอง เราต้องระวังให้มากกว่า

เพราะคนที่หลอกเราได้ อาจทำให้เราเสียเงิน

แต่ กิเลสที่หลอกเราได้ อาจทำให้เราเสียทั้งชีวิต

“กปฏา สพฺพทา — มิตฺตาติ วทนฺติ”

เหลี่ยมทุกดอก...
แล้วบอกว่าเพื่อนกัน

แต่ธรรมะกำลังถามเรากลับว่า...

“แล้วตัวเราเองล่ะ เป็นเพื่อนแท้กับคนอื่นจริงหรือยัง?”